Hotel Rwanda 8.0

هتل رواندا

الف. در هزار و نهصد و نود چهار، در رواندا، "یک میلیون نفر!" از قبیله توتسی به دست اعضای قبیله هوتو، سلاخی، نسل کشی و قتل عام شدند، در حالیکه دنیا چشمانش را روی این حقیقت دهشتناک بسته بود. هتل رواندا اما، داستان این سلاخی نیست، این فیلم حکایت "پل"، مدیر داخلی هتل چهارستاره ایست که ناخواسته مامن فراریهای هردو قبیله شده و در این صحرای محشر خود برزخ است.
ب. فیلم ساختار چندان محکمی نداشته و به زعم بازی های ضعیف هنرپیشه های فرعی، گاهی به تئاترهای دانشجوئی میماند!، بازی هنرپیشه های اصلی نیز --به استثنای دان چیدل که بازی قابل قبولی ارائه کرده-- چندان تعریفی نداشته و حتی نیک نولتی هم نتوانسته کاراکتر بدبخت وامانده همیشگی --نقشی که به مدد اعتیاد، در سال های اخیر، در ایفای آن تبحر پیدا کرده!-- را قابل قبول از کار دراورد. همچنین هیچ ویژگی خاصی در جلوه های "ویژه" فیلم بچشم نمیخورد! فیلمنامه و دیالوگ ها هم اکثرا سرهم بندی شده و بافته از سطحی ترین شعارهای ممکن هستند! پایان بندی فیلم هم یکی از ابلهانه و خوش باورانه ترین واریانت های قابل تصور است...!!
اما
اما
اما
واقعیتی که فیلم بر آن بنا نهاده شده آنقدر تکان دهنده و وحشتناک است که اگر به اثر قدری جدی تر --مثلا به دست آشپزی که فهرست شیندلر را پخته بود-- پرداخته میشد، براحتی میتوانست آزاردهنده ترین، غیرانسانی ترین، و دهشتناک ترین لحظات تاریخ سینما را خلق کند! و باور بفرمائید، همینقدرش برای گریاندن سنگدل ترین صخره ها کافیست...
ج. نکته جالب در هتل رواندا، رویکرد منحصر بفرد سازندگان، به مقوله بلایای نازل شده بر سر شخصیت هاست. در حالیکه در آثار نازلی چون "بابل"، سازندگان برای پیدا کردن "ایده بلاهای قابل انزال!" بر سر شخصیت ها، جلسات طوفان فکری برگزار میکردند!! سازندگان هتل رواندا، برعکس ناچار به تعدیل موضوع و سانسور بسیاری وقایع غیرقابل تصور و نمایش! شده اند. --بدنیست تصور کنید، در دنیایی که کودکان سیزده چهارده ساله به راحتی "جن گیر" نسخه تدوین کارگردان! را تماشا میکنند، چه موضوعاتی میتواند غیرقابل نمایش باشد!--
د. و به راستی آیا شقاوت آدمی را مرزی ست؟
تماشای این فیلم را به افرادی که قلبشان هنوز میتپد توصیه نمیکنم.

- شماها واقعا فکر میکنین میتونین همشون رو بکشین؟
- چرا که نه؟ چرا که نه؟ تا همین الان نصف راه رو رفتیم
!

پینوشت:
خاطرم هست، این فیلم در سه یا چهار رشته نامزد اسکار شده بود، منجمله بهترین بازیگر مرد نقش نخست برای دان چیدل، بهترین بازیگر زن محوری، و بهترین فیلمنامه. خب، شواهد حاکی از آنست که آب من و آکادمی مدت هاست به یک جوی نریخته!

Norbit 5.0

نوربیت

الف. آدم صاف و ساده --و در عین حال کودن و ترسو-- ای که علیرغم میل باطنی، داماد سرخانه! خانواده خلافکار و خطرناکی شده، دوست دختر دوران کودکی اش --در یتیم خانه-- را پس از مدت ها پیدا نموده و به او دل میبندد. اما وصال یار ممکن نیست، مگر: با رو کردن دست نامزد شیاد سرکار خانم، خنثی کردن نقشه برادر زن های بزهکار و گردن کلفت، و از سر راه برداشتن همسر وحشتناک و نه چندان وفادارش...!
ب. درست حدس زدید، ادی مورفی دوباره به بازی در فیلم هایی روی آورده که عنقریب او را وارد کتاب رکوردهای گینس خواهد کرد! فیلم هایی که در آن، از آخرین فناوری های گریم دنیا برای بازی در نقش نیمی از شخصیت های داستان بهره گرفته و تماشاگران را شگفت زده میکند. او در این فیلم، علاوه بر نقش "نوربیت" --احمق و در عین حال قهرمان ماجرا--، نقش همسر دیوصفت و سنگین وزنش!، همین طور پدرخوانده و صاحب یتیم خانه دوران کودکی اش، را نیز بازی کرده، و باید انصاف داد که به لطف پیشرفت فناوری، و استعداد ذاتی بخوبی از پس هر سه نقش برآمده است.
ج. خط روائی داستان آنقدر ساده --و احمقانه-- است که همه اقشار جامعه -- با بیش از دو سال سن-- قادر به فهم و درک ماجراها خواهند بود. شوخی ها پاستوریزه، و قالبا طوری طراحی شده اند که کمتر به گوشه قبای کسی برخورده و برای همه اعضای خانواده قابل تماشا باشند. و... همین.
فیلم چیزی نیست جز یک ساعت و نیم سرگرمی خالص، آنهم از رقیق ترین و تکراری ترین شکل ممکن. با اینحال، اگر قادر به تماشای فیلم های فاقد هرگونه منطق --در حد نقض قانون جاذبه-- هستید، دست کم پنج دقیقه یکبار شما را خواهد خنداند.

Next 6.5

بعد

الف. کریس جانسون از زمان تولد دارای قدرت خارق العاده ایست. او میتواند دو دقیقه آینده زندگیش را تماشا کرده و نتایج انتخاب های متفاوتش را در این بازه زمانی بررسی کند. او زندگی بی دغدغه اش را از راه شعبده بازی و شرط بندی در کازینوها میگذراند و... یک مامور ویژه اف.بی.آی --سازمانی که این روزها نقل و نبات فیلم های امریکائیست-- پی به قدرت کریس برده و سعی میکند با کمک گرفتن از او، جلوی عملیات عده ای تروریست، که قصد انفجار یک بمب هسته ای را دارند، بگیرد. اما کریس علاقه ای به همکاری ندارد و...
ب. فیلم بر اساس داستان کوتاه "مرد طلائی" فیلیپ.ک.دیک نوشته شده و به ذات موضوع جالبی را محور قرار میدهد. پیرنگ های جانبی مطرح شده، نظیر نقض امنیت خصوصی به بهانه تامین امنیت خصوصی عمومی! و زیرپا گذاردن حقوق عمومی افراد توسط حکومت، و به بهانه تامین حقوق عمومی آحاد جامعه!، که امروزه جزو دغدغه های اساسی ینگه دنیا محسوب میشوند، نیز به داستان جذابیت دو چندانی بخشیدند، لیکن، حفره های عریض و طویل فیلمنامه و بازی های افتضاح هنرپیشه های مشهور آن، عملا موجب از میان رفتن همه این ظرفیت های بالقوه گردیده است.
گروه تروریست بی نام نشان و کشور و انگیزه ای که قدرت نفوذ به اف.بی.آی! و قصد منفجر کردن بمب هسته ای دارند! شعبده بازی که میتواند دو دقیقه آینده عمرش را ببیند، لیکن استثنائا قادر به دیدن بیست و چهار ساعت آینده زندگی "یک نفر بخصوص" نیز هست!!!؟ و پایان یافتن فیلم قبل از گره گشائی مک گافین آن! نمونه هایی از حفره های متعدد مذبور هستند.
...و ایکاش دکتر هانیبال لکتر، جولین مور را نیز میخورد!
ج. در مورد حاشیه های فیلم، دو مورد قابل ذکر است. نخست عرض ارادت کارگردان آن، به استنلی کوبریک فقید!، با چشم بند نیکلاس کیج --که اشاره به فصل درمان پرتغال کوکی است-- و دیگر تکه ای از دکتر استرنج لاو که از تلویزیون پخش میشود.
و دوم، حضور افتخاری و جذاب "پیتر فالک"، در نقش رفیق نیکلاس کیج. --پیترفالک بازیگر نقش بازرس کلمبو در سریال معروفی به همین نام است که قدیمی تر ها حتما به خاطر دارند. دیدن کلمبو در این فیلم، حداقل به من که کلی چسبید--
د. اگر قصد دارید فیلمی اکشن با ته مایه علمی تخیلی و حضور هنرپیشگان طراز اول! هالیوود، و به شیوه "مغز خاموش" ببینید، تماشای این فیلم را به شما توصیه میکنم. در غیر این صورت تماشای آن مفضح ذات و مضد حیات خواهد بود و نهایتا کارتان به جویدن صندلی خواهد کشید! از ما گفتن.

One Eight Seven 9.0

یک هشت هفت

الف. قصد داشتم راجع به یکی از چند فیلم جدیدی که اخیرا دیدم بنویسم اما، ام.بی.سی که معمولا به نمایش فیلم سوخته اشتغال دارد این بار خوراک غریبی برایم تهیه دیده بود.
یک هشت هفت، که در فرهنگ لغات پلیس ینگه دنیا، به عنوان مخفف برای پرونده های جنائی --بطور خاص قتل-- به کار میرود، عنوان فیلم غیر متعارف، غم انگیز و در عین حال محکم و تاثیر برانگیزی شده بود، که موضوع چالش انسان معاصر با پدیده سقوط ارزش ها و سربرآوردن نسل های سوخته و منحط را از زاویه ای تکان دهنده به نقد میکشید.
ب. ترور گارفیلد، معلم علوم دبیرستان های پائین شهر، که پس از یک سال بستری بودن در اثر حمله یکی از شاگردان ناخلفش، به لس آنجلس نقل مکان کرده، در مقابل عشق به تدریس تاب نیاورده و مجددا در محیط خطرناک دبیرستان های خارج از محدوده مشغول به کار میشود. وی برخلاف همکاران بی عارش تلاش میکند تا وظیفه را به نحو احسن انجام دهد، لیکن زبان و ادبیات فردی چون او، نه تنها در قاموس شاگردان بزهکارش --که اکثرا اعضای گروههای خلافکار هستند-- جائی ندارد، بلکه موجبات مورد تهدید قرار گرفتنش را فراهم میاورد...
زخم های کهنه گارفیلد دوباره سر باز کردند... حفره های سیستم بظاهر ساخت یافته و در حقیقت معیوب آموزشی نه تنها دردی از او دوا نخواهد کرد، بلکه با خلع سلاح کردنش در مقابل نسل منحطی که همه هنجارهایش عین ناهنجاریست، وی را تبدیل به یک شکار دست و پا بسته کرده اند که عنقریب خوراک شکارچیان خواهد شد. وی مجبور است انتخاب کند: راهی که تا بحال پیموده و همواره در آن نقش قربانی را برعهده داشته ادامه دهد، یا با پیروی از قائده بازی شکارچیان، با زبان، ادبیات و روش خود آنها تدریس نماید...! او راه دوم را انتخاب میکند...!
ج. بدون شک یکی از محکم ترین فیلم های تاریخ سینما در حوزه بحران های اجتماعی. ساموئل ال جکسون، که یکی از پرکارترین هنرپیشه های یک دهه اخیر محسوب میشود، مانند همیشه، و اینبار ضمن رعایت عفت کلام! میدرخشد. همینطور اتمسفر و جلوه های بصری فیلم بی نظیرند.
تماشای این فیلم را به دلقک هایی که مطاعشان درد و رنج همنوعان و شکار جوایز جشنواره هاست، همینطور به فیلمسازان بی هنر، بی استعداد و در عین حال پرمدعای وطنی --علی الخصوص سرکارخانم میلانی با آثار مشعشع و احمقانه اخیر-- توصیه میکنم. باشد که اگر استعداد خلق اثر ندارند، دست کم عرضه سرقت هنری را در خود پرورش دهند.
د. بشر معاصر، همواره در تلاش بوده تا امور اجتماعی و چالش های انسانی را به نحوی فرمولیزه کرده، در قالب سیستم ها و اس.او.پی ها اجرائی نموده و ساختار بخشد. از سوی دیگر بوجود آمدن گذیر ناپذیر لایه های متعدد مدیرییتی، باعث شده تصمیم سازان با شرایط واقعی، فاصله بعیدی پیدا کرده، و فرمول های مذبور بر اساس میانگین های آماری و شرایط کلان تدوین گردند. عدم وجود اهرم های مستقیم کنترل مدیریتی برای نظارت بر سیستم های ایجاد شده، و عدم بروز رسانی آنها در میان و حتی بلندمدت، از دیگر عوامل عمده ناکارآمدی سامانه های مذبور هستند.
موضوعات طرح شده در یک هشت هفت، مثال نقضی از چنین شرایطی ست.
ه. سوال جالب دیگری که در این فیلم مطرح میشود، شکارچی، یا شکار بودن نسلی ست که ارزش هایش همه ضد ارزش است. آیا چنین افرادی صرفا انگل اجتماعند و باید با قتل عام و ریشه کن نمودن آنها نسبت به اصلاح جامعه اقدام نمود؟ یا صرفا قربانیان اکوسیستم آلوده و سیستم های معیوب اجتماعی هستند و در حقیقت بستانکار جوامع!

پینوشت:
SOP: Standard Operation Procedure

Grindhouse

گرایند هاوس
(بخش نخست: در ستایش سینمای مقوائی و دور از تظاهر!)


الف. در گذشته ای نه چندان دور، تماشای فیلم در ایران، علاوه بر علاقه، نیازمند دل شیر و جگر گاومیش و محاربه با شخص خدا بود!! البته انتخاب هایی هم وجود داشت که محدود به دو شبکه درب و داغان تلویزیون و تعداد متنابهی فیلم روسی و ژاپنی --به صورت دوره ای و متوالی-- و چند سالن سینمای رو به اضمحلال میشد. سینماهایی که همیشه و همواره در حال تبلیغ دفاع مقدس --و تشویق به شخم زدن تا خود بیت الحم-- یا فحش و بد و بیراه گفتن به منافقین کوردل بودند! قضیه فیلم های دفاع مقدس هم از این قراربود که: یک وام بدون بهره و حکایت یکی از عملیات ها را تنگ یک حاجی، چند قبضه آر.پی.جی و یک بسیجی بگو بخند --بقول معروف نمکدان-- میزدند و یا علی... و خب انصاف بدهید، اینها شور و شر آن زمان ما را که از محاربه هم بدمان نمیامد ارضا نمیکرد.
آن موقع هنوز خبری و اثری از ویدئو های بتامکس نبود و کمال فناوری عبارت بود از آپارات! یا پروژکتورهای سوپر هشت که نسخه خانگی پروژکتورهای سی و پنج میلیمتری سینما محسوب میشدند. --به عبارت دیگر، سابقه بنده در این حوزه، تقریبا به زمان برادران لومیر بر میگردد-- القصه، تلاش های اینجانب برای دست یازیدن به یکی از این آپارات ها پس از کوشش فراوان و پشت سر گذاردن مصائب و مراحل متعدد، با شش هزار تومان!، به بار نشست و طلائی ترین دوران فیلم خواریم آغاز گردید.
اما تجربه تماشای فیلم در پروژکتور حقا چیز خاصی بود. تصویر بزرگ روی دیوار، زمانی که چراغ ها همه خاموش بودند و صدای بمی که از بلندگوی ناکوک نصب شده روی دستگاه در می آمد یک طرف، و تصاویر پر خش، پرش دار و رنگ و رو پریده که حاصل تماشای مکرر و خورده شدن حاشیه فیلم ها بود از سوی دیگر، چنان حال و هوائی داشت که مزه اش هنوز زیر دندان باقی مانده، و مثلا تجربه دهشتناک و فراموش ناشدنی"جن گیر" در تاریکی و تنهایی خانه، لذت "افتاب سرخ"، یا تاثیر "رئیس بزرگ" آنقدر عمیق بوده که هیچگاه از خاطر نخواهند رفت.
ب. به تعریفی،
فیلم های عامه پسند، عبارتند از محصولاتی که غالبا با بودجه اندک و در زمان کوتاهی ساخته شده، و در تولید آنها فارغ از جنبه های هنری و زیبائی شناختی، صرفا عناصر عامه پسند و سطحی مورد توجه قرار میگیرند. شخصیت های تک بعدی و کاغذی، اکشن اسلپ استیک، انفجارهای متعدد و صحنه های تعقیب و گریز، از جمله خصوصیات غالب اینگونه فیلمها محسوب میشوند.
اما اگر از زاویه ای دیگر به موضوع نگاه کنیم، این فیلم ها، به نوعی سینمای خالص اند! و پست بودنشان در برخی موارد تبدیل به یک نکته قوت گردیده، طوری که در آن، هدف کارگردان، پیچاندن مفاهیم غامض و شخصی در قالب کلمات و تصاویر نبوده و تلاش سازندگان صرفا متوجه سرگرم ساختن تماشاگر است.
فیلم های عامه پسند، از آغاز پیدایش سینما وجود داشتند، اما در دهه شصت با توجه به استقبال تماشاگران بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته و در دهه هفتاد به اوج محبوبیت خود دست یافتند. زمانی که صاحبان سینماهای درجه دو، برای جلب رضایت مشتریان، قالبا دوفیلم را به هم وصل کرده و در یک سئانس، تحت عنوان دو فیلم با یک بلیط نمایش میدادند و اینگونه بود که "گرایندهاوس" ها شکل گرفتند...
برای من که زیاد اهل آثار مشعشع ایرانی قبل از انقلاب و فیلم های هندی نبودم، خوراک قالب پروژکتور را همین فیلم های رده ب و عامیانه دهه هفتاد و هشتاد تشکیل میدادند --قابل توجه دوستانی که تصور میکنند بنده از ابتدا همینقدر منورالفکر بودم!!--. فیلم هایی که گویا قلب خیلی ها را در آن روزگار تسخیر کرده بودند...
ج. کوئنتین تارانتینو و رابرت رودریگز، در اقدامی بی سابقه، دست به ساخت اثری در مدح و ثنای این گونه سینما زده اند، لیکن، از آنجا که سخن به درازا کشید و گفتنی درباره آن زیاد است، بررسی کلی فیلم را در یادداشتی مجزا متعاقبا به عرض خواهم رساند. نیز، هریک از دو فیلم را --با توجه به کثرت مطالب و رویکرد قائم بذات کارگردانان-- بطور جداگانه مورد بحث قرار خواهم داد.
تا آنموقع